Google Charts Hizmete Girdi

Google yeni bir hizmet ile karşımızda. Yeni bir API hizmeti olan Google Charts ile web üzerinde kolaylıkla chart denilen grafikler elde edebiliyor, sitemizde kullanabiliyoruz.

Çıktısı PNG  resim olan API, özel bir URL karşılığında size istediğiniz grafiği oluşturuyor. Böylece sadece resim kaynağını değiştirirek farklı grafikler elde etmek mümkün oluyor.

Widget olarak da tanımlanabilecek bu ürün çizgi, pasta, sütun gibi pek çok popüler grafik türünü destekliyor.

Tüm iş URL'de bittiği için sadece URL üzerine farklı parametreler yazarak grafiği oluşturmak mümkün. Örneğin bu yazının üst köşesindeki basit grafik için
http://chart.apis.google.com/chart?cht=p3&chd=t:70,50&chs=400x200&chl=A|B&chtt=Baslik&chco=7AD4EA,DBDC62 
gibi bir URL yeterli. İsterseniz bu URL'yi kendi tarayıcınızda açabilir ve grafiği görebilirsiniz. İsterseniz web sayfasında resim kullanır gibi IMG tagının SRC özelliğine bu URL'yi vererek web sayfanıza gömebilirsiniz.

Örnek URL'de de görebileceğiniz gibi parametreler grafiği düzenlemeye yarıyor. Örneğin chtt parametresi chart başlığı oluyor.
chtt=Baslik gibi bir kullanım ile örnekte gördüğünüz başlık sonucunu elde ediyorsunuz.
chco=7AD4EA,DBDC62 gibi bir kullanım ise size charttaki renkleri düzenleme şansı tanıyor. (Renk kodları hexadecimal)
chl=A|B ise chart legend denilen alan etiketlerini belirlemeye yarıyor.
chs=400x200 ile boyutları
chd=t:70,50 ile değerleri
cht=p3 ile grafik türünü belirliyoruz.

Daha pek çok parametre ve grafik çeşidi mevcut.
Parametreler & ile birbirinden ayrılıyor. Parametreler içindeki seçenekler ise gerekirse | ile ayrılıyor.

Tahminim Google veya serbest geliştiriciler URL'yi daha kolay  oluşturmak için bir görsel arabirim yazacaktır. Diğer Google ürünlerine de grafikler için URL çıktısı özelliği katılabilir.

Resim sonuçlu bir URL olması nedeniyle karmaşık javascript kullanımına gerek kalmadan dinamik olarak kullanmak da mümkün olabilecektir.

Google'ın Office ürünlerine rakip olarak sunduğu ofis paketinde charts özelliği bulunmakta. Web tabanlı bu hizmet ise ciddi anlamda bir eksiği gidermekte. Çeşitli dillerde yazılmış grafik paketlerini web sayfalarına entegre etmek mümkün olsa da bu paketler ya pahalı ya da yetersiz kalıyordu. Bu API ile yakın zamanda pek çok site daha zengin bir içeriğe kavuşacak. Bu chartları artık sık sık göreceğimiz kesin.

API dökümantasyonunda çeşitli grafik türleri için kullanım yöntemleri anlatılıyor. Kullanıcı başına günlük 50.000 grafik sınırı konulmuş. Bu da yaklaşık 2 saniyede bir grafik çizilmesine olanak sağlıyor.

Netvibes Widgetları Artık Farklı Platformları Destekliyor

Artık Netvibes widgetlarını iGoogle ve Windows Live gibi başlangıç sayfalarına ve Apple Dashboard, Vista Sidebar ve Opera'ya eklemek mümkün.

Yapmanız gereken Netvibes Ecosystem'inden istediğiniz widget'ı bulmak ve bunun sayfasından istediğiniz uygulama için linke tıklamak. Ardından o platform sizden onay istiyor ve netvibes widget'ını kullanmanız mümkün oluyor.

Netvibes bu hamlesi ile popülerliğini artıracak ama bir yerde kullanıcı kaybetmesi de söz konusu. Zira rakiplerine direkt içerik sağlamış oluyor. Bu olaydan en büyük faydayı diğer platform kullanıcıları yanında iGoogle ve Windows Live görecek gibi.

Açılır AddThis Menüsü

Site, blog veya mesajlarımızı çeşitli sosyal veya kişisel paylaşım siteslerine ekleyebiliyoruz. Örneğin bu mesajın altında gördüğünüz bookmark düğmesini kullanarak bu mesajı çeşitli şekillerde kaydedebilir, paylaşabilirsiniz.

Addthis.com bu tür siteleri paylaşım sitelerine ekleme işini tek bir çatıda topluyor. Böylece bu hizmeti veren onlarca site için tek tek uğraşmadan düğmelendirme şansımız oluyor.

Addthis'in en çok hoşuma giden özelliği açılır menü ile bu düğmelerin başka sayfayı ziyaret etmeden eklenebilmesi.

Wordpress için bunu plugin eklentisi ile yapmak mümkün. Bu adresten indireceğiniz küçük bir dosya ve uygulayacağınız talimatlar ile bunu gerçekleştirebilirsiniz.

Yeni Blogger'da da kullanmanız mümkün.

Bunun için

• Blogger'da Şablon menüsüne girin


• HTML'yi düzenleyi seçin


• Widget Şablonlarını genişlet seçeneğini işaretleyin


• Kod bölümünde <div class='post-footer'> etiketini bulun. (Bu her mesajın altında gözüken katmanın etiketi)


• <div class='post-footer'> ile </div> arasındaki bölüme aşağıdaki kodu yapıştırın
  <script type="text/javascript">
  addthis_url = '<data:post.url/>';
  addthis_title = '<data:post.title/>';
  addthis_pub = 'kullaniciadiniz';
  </script><script type="text/javascript" src="http://s7.addthis.com/js/addthis_widget.php?v=12"></script>
  
  Not: kullaniciadiniz yazan yere addthis.com kullanıcı adınızı yazabilirsiniz. Ancak gördüğüm kadarıyla bunu yazmadan da çalışıyor.
  
  Not: Bu kodu belirttiğim yer içinde istediğiniz yere yapıştırabilirsiniz ama bu bölümde tarih, etiket vs gibi başka şeyler de olduğu için yapıştıracağınız yere göre düğmenin gösterim yeri değişecektir.


• Ardından ŞABLONU KAYDET düğmesine basın ve düğme mesajlarınızın altında gözükmeye başlasın.

Şablon üzerinde değişiklik yapmadan önce yedeklemenin önemli olduğunu da belirtmeliyim. Bir şablon içeriğini kopyalayıp bir metin dosyası içine kaydederek bu işi halledebilirsiniz.

iGoogle Google Desktop Widgetlarına Kapılarını Açtı

Google'ın özelleştirilebilir başlangıç sayfası iGoogle artık Google Desktop widgetlarını da gösterecek. Google Desktop 5.5 Beta ile gelen özellilk sayesinde bilgisayarında Google Desktop yüklü kullanıcılar hiç bir ekstra kuruluma gerek kalmadan, kurulu olmayanlar ise sadece bu widgetı gösterecek bir Google Desktop versiyonu ile kullanabilecek.

iGoogle kısıtlı ve çok geniş işlevi olmayan bir widget kütüphanesine sahipti. Google Desktop widgetları ise daha geniş bir yelpazeye sahip. Bunun yanında bilgisayarda çalışmasının avantajı ile web sayfalarının erişimi olamayacağı bilgisayar özelliklerine de web sayfası içinden ulaşmak mümkün olacak. Örneğin bilgisayarınızın ses seviyesi, wireless durumu, müzik oynatıcısı gibi özellikler iGoogle sayfasından elinizin altında bulunacak.

Bunun için yapmanız gereken Widget Dizinini ziyaret etmek ve istediğiniz widget altındaki Add This düğmesine tıklamak.

İsterseniz Google Desktop'u da indirebilirsiniz. Yok indirmek istemiyorsanız widgetı ekledikten sonra kısıtlı Google Desktop versiyonunu da kurabilirsiniz.

İki ürünün birleşmesi iki ürün adına da güzel bir gelişme. Google'ın neden büyük olduğunu açıklamak için de yeni bir örnek.

Delicious Kullanarak Dinamik Link Listeleri Yapmak

Blog veya web sitenizde belli aralıklarla güncellediğiniz link listeleri kullanıyorsanız bu ipucu işinizi bir hayli kolaylaştırabilir. Bu işlem için Delicious'tan faydalanacağım.
Delicious bir online bookmark sitesi. Bu tür siteler hakkında bilgi almak istiyorsanız daha önce yazdığım bu yazıyı inceleyebilirsiniz.

Ben ileride genişletmeyi düşündüğüm ve bu sayfada listelediğim online oyunlar için örnek bir anlatım yapacağım.

Öncelikle yapmanız gereken Delicious üzerinde bir hesap açmak. Üyelik ücretsiz. (Delicious bir Yahoo hizmeti

Ardından; http://del.icio.us/post/ adresinden istediğiniz siteleri delicious'unuza ekleyin.

Ardından küçük ayrıntıları girmelisiniz. URL önceki formda eklediğiniz adres. Description URL'nin başlığı olarak gözükecek yazı. Bunu girmek zorundasınız. Notes kısmında link hakkında bazı bilgileri girmeniz mümkün. Tag ise linki ayırt etmenizi sağlayacağınız etiketler.

Burada en önemli nokta, tag için kullanacağınız sözcükler. Eğer "oyun" gibi çok genel bir tag girerseniz ileride ekleyeceğiniz oyun taglı tüm linkler bu listenizde gözükecek. Halbuki siz oyun tagı ile gerekirse Halo, Bioshock gibi video oyunlarını da delicious'unuza ekleyebilirsiniz.

Bu nedenle ben onlineoyun tagı kullanıyorum. (Birleşik olmasının nedeni Delicious'un iki sözcükten oluşan taglara izin vermemesi) Bu tag kullandığım tüm siteler o listemde gözükmesi benim için uygun.
Ardından isterseniz taglar arasında boşluk bırakarak oyun online web flash gibi tagler de ekleyebilirsiniz. Önemli olan en az bir tane özel tag olması.

Bu şekilde linkleri ekleyerek listenizi oluşturun. Şimdi sitenize nasıl ekleyeceğimiz kısmına gelelim.

İki yöntem var. Biri Delicious'un Linkrolls özelliği diğeri ise RSS ile ekleme. RSS ile ilgili olan yazıyı daha altta yayınlacağım. O biraz daha gelişmiş bir yöntem ve daha farklı alanlarda da kullanılabilir. İlk olarak anlatacağım daha hızlı sonuç verecektir.

Bunun için Delicious'ta sol üst köşedeki Settings linkinde açılan sayfada, en sağda Link Rolls linkine tıklıyoruz.
Burada listemizin görünüm ayarlarını yapabiliyoruz. Güncelleme yaptıkça sağdaki ön izlemede değişiklikleri görebilirsiniz.

• Show ____ items gösterilecek link sayısını belirler. Büyük bir rakam yazarsak ileride listemiz uzasa bile tüm linklerimiz gözükür. Ama eğer çok uzarsa bu kez sayfada taşmalar yaratabilir.
• Title kutusuna bir başlık yazalım. Mesela ben Online Oyun yazıyorum.
• Show tags kutusunu işaretlersek onlineoyun gibi etiketler linklerin yanında gözükecek. Ben bunu kapatıyorum.
• Show notes kutusunu işaretlersek yazdığımı açıklama linkin altında gözükecek. Ben bunu açıyorum. Daha dar alanda daha çok link göstermek isterseniz bunu kapatabilirsiniz.
• Icon başlığın yanında gözükecek. İstediğiniz birini seçin veya none ile kapatın.
• Bullets linklerin başında gözükecek. Ben açıklamaları biraz daha ayrı göstermek için bunu kullanıyorum. İsterseniz bunu da none ile kapatın.
• Sort chronologically/alphabetically tarih veya alfabetik sıralamayı belirler. Benim listemde tarih önemli olmadığı için alfabetik seçiyorum.
• Only these tags BURASI ÇOK ÖNEMLİ, Sadece gözükmesini istediğim etiketi yazıyorum. Benim örneğimde onlineoyun. Bunu biraz yazmaya başlayınca öneri olarak listede geliyor. Bunu seçiyorum. Bunu seçmezseniz tüm linkleriniz gözükür.
• Alttaki diğer iki kutu ise delicious kullanıcı adınızın ve network davetiye linkinizin gösterilip gösterilmemesini ayarlıyor. Ben bunları kapatıyorum.

Sonra yukarıdaki kodu kopyalayıp HTML kodu olarak listenin gözükmesini istediğim yere yapıştırıyorum.
Ve işte sonuç aşağıda.

Delicious RSS hizmeti veriyor. RSS'in ne olduğu hakkında yazdığım bu yazıdan temel bir bilgi alabilirsiniz. Ama bu konuda ayrıntılı bilgiye ihtiyacınız olmayacak. Listenizin RSS adresi http://del.icio.us/rss/leventdal/onlineoyun gibidir. Yani http://del.icio.us/rss/kullanıcıAdı/özelTagınız şeklinde.

RSS olarak siteye eklemek için bir RSS reader'a ihtiyacımız var. Eğer web yazılımınızda bir RSS reader script var ise ister mesajlara ister sayfanızın belirli bölümlerine listenizi ekleyebilirsiniz.

Bilmiyorum veya reader yok diyorsanız harici bir RSS reader kullanacağız.

Ben WidgetBox'un sunduğu basit ama özelleştirilebilir bir RSS reader kullanacağım. Daha özel ve işlevsel RSS readerlar kullanmanız da mümkün.

http://www.widgetbox.com/widget/rss adresinden ayarları aşağıdaki gibi yapın.

Burada,

• Name: Widget Adı.
• Width: Genişlik
• Height: Yükseklik (eğer çok kısa yaparsanız kaydırma çubuğu çıkar)
• Feed URL: Delicious RSS adresinizi yazacağınız bölüm
• Title: Linklerin üst kısmında gözükecek başlık
• Max Items: Gözükecek maksimum link
• Link Color: Linklerin gözükmesini istediğiniz renk
  anlamına gelir.

Tüm ayarları yaptıktan sonra "Get Widget" düğmesine basın.

Karşınıza gelen pencerede bazı blog yazılımlarını göreceksiniz. Eğer bunlardan birini seçerseniz mesaja değil sayfa bileşeni olarak eklemeniz mümkün. Örneğin sayfanızın kenarındaki sütunlardan birine ekleyebilirsiniz.

Yok mesaja ekleyeceğim diyorsanız, "Get Widget Code"a tıklayın. Karşınıza çıkan kodu sayfanızın kod bölümüne yapıştırın.

Bu şekilde sadece Delicious üzerindeki linklerinizi güncelleyerek listenizi yenileyebilirsiniz. Ayrıca listeniz RSS formatında olduğu için pek çok farklı yerde de kullanmanız mümkün.
RSS listesinde çok daha kapsamlı işlem yapmak için Yahoo Pipes veya FeedXI gibi bir feed işleyici kullanabilirsiniz. (Alfabetik sıralama, bir çok RSS'i birleştirme vb.)

FeedXI: Feedburner ve Ötesi

FeedXI RSS gibi beslemeleri işlemek ve sunmak için bir hizmet. Feedburner'ı andırıyor.  Ancak Feedburner'dan pek çok artıları var. Bunlardan belki de en önemlisi birden çok beslemeyi hatta başka pek çok veriyi birleştirerek sunabilmesi. FeedXI'a geçmeden önce isterseniz Feedburner ile ilgili bu yazımı, RSS birleştirmek için kullanabileceğiniz Yahoo Pipes ile ilgili bu yazımı okuyabilirsiniz.

FeedXI bir yerde Feedburner ile Yahoo Pipes'ın bazı temel özelliklerini birleştiriyor. Sunduğu işlevler şunlar:

• Besleme (Feed) ve OPML (Feed listesi) editörü
  Beslememiz için çeşitli kaynaklardan veri çekebiliyoruz. Bunları yaparken sadece bir kaynak değil bir çok kaynağı eklememiz mümkün.
  FeedXI'ın en güzel özelliklerinden biri, bir besleme içine istediğiniz bir RSS'ten istediğiniz yazıyı ekleyebilmeniz. Bunlara Clipping deniliyor. İster sayfalardan kendiniz buluyorsunuz bunları, isterseniz FeedXI üzerinde arama ile bulduklarınızı ekleyebiliyorsunuz.
  Bir diğer özellik ise Blog arama sonuçlarını da besleme içine ekleyebiliyor olmamız. Google Blog arama, Youtube video arama, Technorati, Flickr, Delicious ve daha pek çok kaynaktan arama sonucunu RSS beslemesi olarak sunabiliyoruz.
  Son olarak da OPML'i besleme içinde yayınlayabiliyoruz. OPML özellikle çok sayıda RSS yayını yapan sitelerin tüm beslemelerini liste olarak sunduğu bir format. OPML'i elle kendimiz de üretebiliyoruz. Yani tek tek öğeleri girmek ve sıralamak mümkün.
  
  Beslemeleri filtrelemek için özellikler de sunulmuş. Örneğin belli uzunluktan fazla olan mesajları, belli tarihten eski besleme öğelerini filtreleyebiliyorsunuz.
  Ama en güzeli bir kaynakta istemediğiniz öğeleri gizleyebilmeniz. Bunu Screen Post seçeneği ile gerçekleştirmek mümkün.
  


• Feedlet Editörü
  Feedlet, FeedXI'in widget için kullandığı isim. 5 değişik feedlet yaratmak mümkün. Bunlar
  RSS Preview: Bir liste halinde RSS başlıklarını gösteriyor
  RSS Reader: Solda başlık sağda içeriği gösteren bir RSS okuyucu
  RSS Badge: RSS okuyucusuna link veren küçük bir düğme
  RSS View: Tek sayfada uzun bir liste gibi tüm RSS içeriğini gösteriyor
  OPML Reader: OPML dosyalarını göstermeye yarıyor
  
  Widget işlevi gören bu feedletlerin pek çok özelliğini özelleştirebiliyoruz. Pek çok özelleştirilmiş widget'ın dahi FeedXI'ın sunduğu özelleştirme seçeneklerini sunmadığını belirtmek lazım.
  


• Page
  Bu da beslemeleri ve FeedXI'ın izin verdiği diğer öğeleri web üzerinde sunabildiğimiz bir sayfa uygulaması. Sadece FeedXI da yaptığımız değil webden herhangi bir RSS beslemesini sayfamıza ekleyip sunmamız mümkün. Daha önce bahettiğim gibi Youtube gibi arama sonuçlarını da koyabiliriz. Böylece hem kendi, hem beğendiğiniz diğer sitelerdeki öğeleri bir sayfa üzerinde sunmanız mümkün oluyor. Bu sayfa feedletler gibi özelleştirilebilir değil. Ama tahminen yakın zamanda bunun için de özelleştirme seçenekleri sunacaklardır.

FeedXI, pek çok özelliği üzerinde barındırmasıyla dikkati çeken bir uygulama sitesi. Aslında Web 2.0'ı anlatmak için çok güzel bir örnek.  Besleme dışında da pek çok kaynağı kullanabilmeleriyle şimdilik bu konuda en başarılı sitelerden biri olarak göze batıyor.

Kendi Google Haritanızı Sitenize Ekleyin

Daha önce Wikimapia kullanarak web sayfalarına kod yazmadan bir Google haritası eklemenin yollarını anlatmıştım.

Google'a bu yönde çok istek geliyor olacak ki Google Maps ile bu hizmeti kendi bünyelerinde sunmaya başladılar. Artık işlemler çok daha kolay ve özelleştirilebilir. İşte bir örnek:

Bu iş için bir Google hesabı gerekiyor. Gmail'den bir hesap aldıysanız bu yeterli olacaktır.

1. maps.google.com adresine girin.
2. Soldaki menüde My Maps linkine tıklayın.
3. Gelen sayfada Create New Map düğmesine tıklayın.
4. Şimdi Google hesabınızla giriş yapın. Giriş yaptıktan sonra tekrar Harita sayfasına yönlendirileceksiniz ve Untitled isimli haritanız yaratılmış olacak.
5. İsterseniz alttaki kutularda Title kutusuna bir başlık, Description kutusuna bir açıklama yazın.
6. Ardından harita üzerinde gözükmesini istediğiniz alanı seçin.
7. Sağ üstte Link To This Page yazan linke tıklayın.
8. Açılan pencerede ikinci kutudaki kodu seçip kopyalayın.
9. Bu kodu haritayı koymak istediğiniz sitenin kod bölümüne yapıştırın.

Böylece Google haritanız sitenizde gözükmeye başlayacak. Ancak yapabilecekleriniz bununla sınırlı değil.

İsterseniz Link To This Page linkine tıkladıktan sonra açılan pencerede en altta Customize and Preview Embedded Map linkine tıklayarak haritanın bazı ayarlarını değiştirebilirsiniz.
Buna tıkladığınızda yeni bir pencere açılacak. Burada haritanın büyüklüğünü belirleyebilirsiniz. Small, Medium, Large gibi hazır boyutları kullanabileceğiniz gibi Custom'ı seçerek Width ile genişlik, Height ile yüksekliği istediğiniz gibi belirleyebilirsiniz.

Yine bitmedi. İsterseniz haritada gözükmesini istediğiniz alanı buradan da belirleyebilirsiniz. Veya MAP, SAT, HYB düğmelerine tıklayarak haritanın gösterim seçeneklerini ayarlayabilirsiniz. Bunların gösterecekleri:

• MAP: Standart harita
• SAT: Standart uydu görüntüsü
• HYB: Uydu görüntüsü üzerinde harita bilgileri

şeklindedir. Ayarlarınızı bitirdikten sonra alttaki kodu kopyalayıp sitenin kod bölümüne yapıştırın.

İsterseniz placemark, line ve polygon ile yer işaretleri, çizgiler ve poligonlar da ekleyebilirsiniz. Ama her değişiklikten sonra SAVE düğmesine basmayı unutmayın.

PopFly Microsoft'un Mashup Hizmeti

Microsoft, Silverlight altyapısı üstüne kurduğu Popfly mashup motorunun deneme sürümünü bir süredir davetli kullanıma açtı. Öncelikle Silverlight nedir diye sorarsanız, Silverlight Microsoft'un Adobe Flash'a rakip olan vektör grafik ve animasyon gibi özelliklere sahip bir tarayıcı runtime ortamı. Resmi sitesi silverlight.net Bunun hakkında derinlemesine bir yazıyı ileride yazmayı planlıyorum.

Popfly ise daha önce tanıttığım Yahoo Pipes'a benzer çalışan bir Mashup editör uygulaması. Ancak görsellik çok daha ön plşanda düşünülmüş. Site tasarlama arabirimine de sahip ve mashupları bu site tasarımına ekleyebiliyoruz. Özelliklerin ön izlemesini bu adresten yapabilir, Silverlight ile yazılmış video göstericisi aracılığıyla World Of Warcraft ve GeoMap üzerine yaptıkları mashup uygulamalarının yapımını görebilirsiniz.

Popfly mashupları çeşitli blokların birbiri ile iletişim kurmasına dayanıyor. Blokların çeşitli işlevleri var. Örneğin LiveSearch ile resim araması sonuçlarını alıp, bir resim göstericisi ile göstermeniz mümkün. Kendi bloklarınızı yapabileceğiniz gibi çeşitli hazır blokları kullanmanız mümkün. Pipes'ta olduğu gibi oklar ile blok hiyerarşisini belirliyorsunuz.

Bir kaç bloğu birleştirerek bir mashup uygulaması yapmış oluyorsunuz.

Pipes'tan farklı olarak Popfly görsel öğelerin çok daha fazla kullanılmasına imkan veriyor. Ayrıca HTML ve koda direkt müdahale etmek de mümkün.
Buna mashup editörüne eklediğiniz kırmızı küp şeklindeki bloklara tıklayarak büyütmek, burada değişkenleri belirlemek ve advanced bölümünden kodu değiştirmek şeklinde ulaşıyoruz.

.Net uygulamalarını Popfly Explorer eklentisi ile siteye yüklemek ve sitenizde göstermek olası.

Yaptığınız Popfly sitesine mashuplarınızı ekleyebiliyorsunuz. Ancak mashupları paylaşmadan sitenize eklemeniz mümkün değil. Mashuplar için Pipes kadar ince işlem adımları yok. Bunu kod yazarak halletmek mümkün.

Site tasarlayıcı başarılı denebilir. Hazır temalar ve renk seçenekleri bulunuyor. Site öğeleri bir hayli özelleştirilebilir. En az blog yazılımlarında tema editörleri kadar başarılı.

Bir mashup'ı Share ile paylaştıktan sonra Mash out ile farklı yerlere eklemek mümkün. Facebook hemen listelenmiş bile. Ayrıca IFRAME ile basit HTML sayfalarına dahi konabiliyor.
Hazır blokları RIP ederek kopyalayıp üzerinde çalışabiliyoruz.

Özelleştirilebilirliği fazla ve herkesin mashup geliştirmesine imkan verdiği için özelleştirme fanatikleri arasında yaygın bir uygulama olması olası. Henüz alpha olmasını hatırlatmakta fayda var. Alpha durumu da ara sıra göze batıyor. Site ve arabirim biraz ağır davranıyor. Ayrıca arada sorunlar çıkabiliyor. Editör sanki fazla göz boyama amaçlı yapılmış gibi. Örneğin blokları göstermek için kullanılan küpler sanki silverlight vektör destekliyor işte üç boyutlu döndürebiliyoruz demek için yapılmış. Yine de sakıncası yok.

Genel fikrim Microsoft'un bu projeyi web için kullanılabilen tüm ürünlerini birleştirdiği ve yaymaya çalıştığı bir uygulama olarak çıkardığı yönünde. Bu çatı uygulaması yaygınlaşabileceği gibi çok kısıtlı kalması da beklenebilir. Arabirimi her ne kadar basit gibi görünse de bazı ileri derece özellikler genel kullanıcılara hitap etmeyebilir. Arabirim bazen göz boyamak amacıyla boşu boşuna şişirilmiş izlenimi veriyor. Popfly'ın mı Silverlight'ı, Silverlight'ın mı Popfly'ı taşıyacağı da bir soru işareti.

Mashup Nedir?

Google'ın şu anda davetiye ile girilebilen Mashup Editörünün hizmete girmesiyle Mashup konusunun önümüzdeki günlerde sıkça gündemimize geleceğini tahmin ediyorum. Bu nedenle bu yazıda basitçe Mashup tanımını ve kullanım alanlarını yazacağım.

Web 2.0'ın XML tarzı evrensel ve işlenebilir veri üzerine yoğunlaşması ve web üzerinde pek çok farklı görsel aracın oluşması bazı kullanım alanlarını ve ihtiyaçları doğurdu.

Mashup, basit olarak tanımlamak gerekirse farklı kaynaklardan gelen nesneleri birleştirip, biçimlendirmek özelleştirmek ve istenilen bir formatta ve istenirse başka araçları da kullanarak sunmak için kullanılan yöntemlere deniyor.

Örneğin bir hava durumu sitesinden bir şehir ile ilgili aldığınız bilgileri bir Google haritasında o şehrin üstünde gösterdiğinizde bir mashup uygulaması yapmış oluyorsunuz.

Veya farklı kaynaklardan gelen RSS beslemelerini birleştirip tek bir RSS olarak sunmak da bir mashup.

Daha önce Yahoo Pipes ile ilgili bir yazı yayınlamıştım. Bunda nasıl farklı verileri alıp çeşitli işlemeler sonucunda tek bir özelleştirilmiş çıktı olarak sunulabildiğinden bahsetmiştim. İşte Yahoo Pipes bir mashup editör uygulaması.

Mashuplar farklı kaynaktan gelen veriyi farklı kombinasyonlar ile oluşturabildiğinden neredeyse sınırsız olasılıkta mashup üretmek mümkün oluyor.

Mashupların en büyük avantajı gittikçe büyüyen veri akışını daha kullanıcı dostu ve daha merkezi biçimde ve özel şekillerde sunabilmesi.

Widget İçerik Sağlayıcıları

Widget tanımını bu yazıda yaptıktan sonra bir liste halinde sitenize veya masaüstünüze ekleyebileceğiniz widget servislerini de bu yazıda listeliyorum.

Google Gadgets
İstediğiniz widgetı arayabilirsiniz. Widget ayarlarını yaptıktan sonra üretilen script kodu sitenizde gözükmesini istediğiniz yere kopyalayın.

Google Desktop Gadgets
Google Desktop kurduktan sonra bu widgetları bilgisayarınızda kullanabilirsiniz.

Yahoo Widgets (eski adıyla Konfabulator)
Yahoo Widget Engine kurulduktan sonra istediğiniz widgetı bilgisayarınızda gösterebilirsiniz.

Windows Live Gallery
Microsoft siteleri ve uygulamalarına ekleyebileceğiniz widgetlar bulunuyor.

Wigipedia
Çeşitli servislerin sunduğu widgetları derleyerek sunuyor. Ağırlıklı olarak masaüstü widgetları var.

Widgetbox
Bu da bir widget dizini. Ağırlıklı olarak blog ve web widgetları mevcut.

Labpixies
Yine bir harman sitesi. Web widgetları bulunabilir.

Samurize
Masaüstünde çalışan Samurize için widgetlar.

DesktopX
DesktopX programını kurduktan sonra bu widgetları çalıştırabilirsiniz.

Not: Web widgetlarının çoğunu Blogger, WordPress veya Moveable Type sitelerinden istediğinize yerleştirmeniz mümkün.
Masaüstü widgetların ise genellikle kendi motorlarının üzerine kurulması gerekiyor.

Widget Nedir?

Widget bir plaftorm üzerinde bütünleşik çalışarak o platforma ekstra özellik katan "küçük" araçlara denir.

Bu platform bir web sayfası veya widget motoru denilen alt yapı olabilir. İster web sayfanızda, ister masaüstünüzde, ister bir programın içinde widget ekleyerek bunda olmayan özellikleri ekleyebilirsiniz.

Çok basit bir widget örneği, başka bir web sitesinin sürekli güncellediği bir resmi kendi sitenizde göstermeniz olabilir. Veya sitenizde bir Sudoku oyunu yayınlayabilirsiniz.

Bir widget kendi başına çalışabilir. Widgetlar genel amaç yerine özel amaçlar doğrultusunda çalışır. Örneğin bir RSS okuyucusu, hava durumu monitörü, takvim, hesap makinesi, video yayını gibi. Bazı widgetlara parametre girerek özelleştirmek mümkündür.

Küçük olduklarından istediğiniz widgetı büyük ölçekli bir tasarımın istediğiniz bir bölümüne yerleştirebilirsiniz.

Sadece widget kullanılarak yapılan ve Başlangıç Sayfası da denilen siteler bulunmakta. Bunun en önemli örnekleri Netvibes ve PageFlakes'dir. Bu sitelerde içeriği özelleştirdiğiniz widgetlar oluşturur. Bunları sayfanın istediğiniz bölümüne sürüklemeniz mümkündür. Bu tür Kişiselleştirilebilir Başlangıç Sayfaları ile ilgili daha fazla bilgi için bu yazıyı okuyabilir, derlediğim bir listeyi buradan görebilirsiniz.

Widgetların avantajı, o konu üzerinde yoğunlaşmış kişiler tarafından hazırlanılmaları, güncellenmeleri ve kullanıcının hiç bir bilgisi olmasa da istediği işlevi kendi tasarımına ekleyebilmesidir.

Örneğin, web sitenize veya bilgisayarınızın masaüstüne bir hesap makinesi koymak isterseniz, bir script veya programlama bilgisine ihtiyaç duyarsınız. Bunun üstüne hesap makinesinin incelikleri konusunda bilgiye, deneyime ve bunu üretmek için zamana ihtiyacınız olur. Hazır widgetlar sizi tüm bunlardan kurtarır.

Web sayfalarında kullanılan widgetlar genellikle HTML, Flash veya Javascript kullanılarak hazırlanır. Bazı widgetlar kullanıcının kodu kendi sitesine kopyalaması ile çalışır çoğunluğu ise hizmeti sağlayan siteye link vererek.

Masaüstünde çalışan widgetlar için ise widget motoru yazılımı kurmak gerekir. Bu motor widgetlara bir çerçeve hizmeti sağlar. Bu widget boyutlarının küçülmesi ve işlevlerinin artması için kullanılır. Ayrıca bu tarz widgetlar internet bağlantısı olmadığında da çalışır.

Özelleştirmeye izin veren widgetlarda renk, büyüklük, içerik gibi özellikler değiştirilebilir.

Web ve bilgisayar widget kaynaklarını derlediğim bu listeden görebilirsiniz.