Facebook Sayfalarının Önemi Azalacak mı?

Sayfalar, artık uzun denilecek bir süredir, kişisel Facebook profili yerine mikrodan hallice bir web ve etkileşim platformunu ücretsiz olarak şirketler, ünlüler ve benzerlerinin kullanımına sunuyor. Fotoğraf, etkinlik, haberler burada yayınlanmakta. Bu firmaları, ünlüleri veya ürünleri arkadaş olarak eklemek yerine sayfalarını beğenerek takipçi olunabiliyor ve bu güncellemelerin haber kaynağına düşmesi mümkün oluyor. Bir nevi Twitter/Tumblr karması benzeri işlev sunuluyor.

Sayfaların ne kadar önemli olduğu üzerine bir süredir yayınlar yapılıyor ve gerçekten büyük potansiyeli olduğunu ben de düşünüyordum. Şöyle ki başka hiç bir siteye gitmeden sadece Facebook üzerinden pekçok işi halletmek olası.

Ancak artık Facebook maddi çıkarlarını herşeyin önüne koymuş gibi duruyor. Bu nedenle de sayfaların yayınını hala ücretsiz olsa da sayfalardaki yayınların beğenenler (takipçileri) tarafından görünürlüğüne müdahale etmesi söz konusu. Bir "algoritma" ile hangi sayfanın içeriğinin önemli olup hangisinin olmadığı belirlenecek. Bu nedenle sayfalarda yayınlanan tüm bilgiler tüm takipçiler tarafından görülemeyecek Bir nevi bazı tweetlerin gözükmemesi veya bazı tweetlerin daha öncelikli gösterilmesi nedeniyle diğerlerinin altta kalması gibi.

Bunu belki Adwords'deki quality score'a benzetebiliriz. Ama ben şüpheci olmayı tercih ediyorum ve bunun sadece üste çıkartılmak istenen içerik için ücret almanın bir yolu olduğunu düşünüyorum. Zaten para ödeyen sitelerin üstlerde gözüktüğünü biliyoruz. Şimdi eğer Facebook sayfanızdan para kazanmak istiyorsanız biraz parayı gözden çıkartmanın zamanı gelmiş gibi duruyor.

Tam sayfalar web trafiğinin önemli bölümünü alır diye düşünürken artık fikrim değişti. Facebook işi temiz bırakmadığı için bir süre sonra firmalar sadece mecburiyetten bu sayfaları günceller hale gelebilir.

Facebook'ta sayfa yayınına kaynak ayırmayı planlayanlara tavsiyem RSS'i kesinlikle unutmamaları. Bilmeyenlere epey eskiden kalan RSS ile ilgili bu yazımı okumalarını tavsiye ederim.

Facebook Reklam Zorlamaları ve Olası Önlemler

Bundan birkaç hafta önce Facebook'un halka açılmasından sonra zor durumda olduğuna dair bir yazı yayınlamıştım. Halka açılma sonrası ekonomik başarısızlık ve gelirlerin yetersiz olması Zuckerberg'in başını ağrıtacağa benziyordu.

Şirket özellikle mobil platformdaki reklamlar konusunda yetersiz kaldığı için eleştirilmekteydi. Bunun için sayfa önerileri ve popüler haberleri ön plana alırken reklam geliri elde eden bir mekanizmayı zaten hayata sokmuşlardı.

Facebook'te gösterilen sponsorlu haberler hakkında daha ayrıntılı bilgiyi Facebook yardım bölümündeki bu sayfadan görebilirsiniz.

Bu yazıyı yazmamdaki neden ise şu: Yavaş yavaş bu reklamlar daha büyük yer kaplar ve mobil platformda da daha sık görülür hale geldi. Adeta  gözünüze sokulur gibi bir hava var. Mobil uygulamada haber kaynağı ilk açıldığında neredeyse üçte biri reklam içeriyor. Bu aslında yurt dışında bir süredir olan bir durumdu ancak ülkemizdeki reklam verenler de buna uymaya başladığından biz şimdi görür olduk.

Bu "sponsorlu haberler" denilen reklamlar haber kaynağında görülüyor hatta bunun en tepesinden başlıyor. Araya bir iki arkadaştan gelme içerik sonrası bu kez sayfa önerileri ve popüler makaleler ve videolar geliyor. Yakın zamanda Facebook'a girdiyseniz hangi güzide gazetemizin Facebook'a bir miktar reklam harcaması yaptığını fark etmişsinizdir. Buradan reklam olmaması sadece ilk harfinin M olduğunu söyleyeyim.

Bir de üstüne üstlük bunların bir kısmı X arkadaşın bunu beğendi şeklinde veriliyor. Burada ciddi anlamda ayarsızlık olduğunu düşünüyorum. Zira hem arkadaşı kullanıyor hem en tepede yayınlıyor. Birinci bu saçma ve fazla açgözlü bir yaklaşım. İkincisi eğer bundan bile beklentilerini karşılayamıyorlarsa daha yüzecek deniz kalmamış demektir kapatıp gitseler yeridir.

Facebook artık öyle bir hale geldi ki haber kaynağınızda görmek istemediğiniz ilginç olmayan sıkıcı haberler paylaşan bir arkadaşa döndü. İnsanlar yakında Facebook'u arkadaşlıktan nasıl çıkartırız diye düşünmeye başlayacak.

Ayrıca bir arkadaşın beğendiği bir sayfayı bu şekilde reklam amaçlı kullanmak insanları sayfa beğenmekten bile soğutacaktır. Bu durumda sayfalar tam tersine beğenilmeyen bir hal alacaktır.

Bir de insan bundan sonra ne olacak diye kendine soruyor. Popuplar? Üyesi olmadığı halde üye sayısı şişirilen fan sayfaları? Banner reklamlar? Fotoğraf albümlerinde ürün resimleri? Web 4.0 böyle bir şey olacak belki de.

Peki bu reklamlardan kurtulmak için neler yapılabilir? 

Öncelikle üşenmeyip her gördüğünüz reklamı SPAM olarak işaretleyebilirsiniz. Böylelikle o reklamı bir daha görmeyeceğiniz kesin. Bu ayrıca Facebook yetkililerine de bir mesaj olarak gidecektir.

AdBlock tarzı reklam önleyiciler bunları tam olarak engelleyemiyor. Zira belirli bir URL'den değiller ve sayfa içine gömülü geliyorlar. Ancak sayfa içindeki elementlerde temizlik yapabilen eklentiler bu işi görebiliyor. Bunlardan F.B. Purity etkin bir araç ve masaüstü tarayıcılarda o reklamları haber kaynağından temizlemeye yarıyor. Hatta sadece reklamları değil gereksiz gördüğünüz veya görmek istemediğiniz diğer haberleri de engelleyebiliyor.

Benim şans eseri bulduğum ve şimdilik çalışan bir diğer yöntem ise şu. Eğer arkadaşlarınızı bir listeye eklemeyi biliyorsanız zaten çözüm elinizde. Listenizdeki tüm arkadaşlarınızı ama sadece arkadaşlarınızı içeren yeni bir grup yaratın ve normal haber kaynağını görmek yerine soldaki listeden bu gruba tıklayarak seçin. Böylece o gruptaki arkadaşlar hakkında haberler almış olacaksınız.Şimdilik bu şekilde olan haberlerde reklam bulunmuyor. Çok fazla arkadaş olunca zor olabilir ama bir kerelik bir işlem. Birebir haber kaynağı işlevi görmese de işe yarayan bir çözüm. Mobil platformda gerçekten çok işe yarıyor.

Son olarak güvenlik ayarlarını kendinizi bu işlerden uzak tutacak şekilde ayarlamak iyi olacaktır.

Bunun için https://www.facebook.com/settings?tab=ads adresine 3. parti ve sosyal reklam ayarlarına girip reklam ayarlarından Hiç kimsenin görmemesi şeklinde ayarlayabilirsiniz.

Facebook Gerçekten Zor Durumda

Geçtiğimiz 18 Mayıs'ta gerçekleşen halka açılma öncesinde 100 milyar dolar eder mi etmez mi diye sorulan kimilerince en fazla 40 milyar dolar eder denilen Facebook, geçen sürenin ışığında bayağı iyimser fiyat ile halka açılmış olduğu görülüyor. Sansasyon ve haber yapmış olmak adına balonları şişiren bazı çevrelerin senaryoları kısa sürede çöktü sayılır. Çünkü hisse değerleri arzdan iki ayı az bir süre geçmişken 38$'lık halka arz fiyatının yarısına kadar düştü ve 18.75$ ile en düşük değerini gördü. Bu yazıyı yazarken çok az bir toparlanma olsa da düşüş trendini kapatıp kapatmadığı belirsiz. Şu anda şirket değeri en kötümser olmasa da düşük tahmin denilebilecek 40 milyar dolarlık piyasa değerine inmiş durumda. Ancak hatırlatmak gerekirse arzdan önce değeri için 20-30 milyar dolar arası tahmin yapanlar da bulunuyordu.

Böyle olunca da bir süredir spekülasyonlar üretilmeye ve Mark Zuckerberg'in CEO'luktan istifa etmesi veya görevden alnıması gerektiği yönünde haberler yaplmaya başlandı. Zuckerberg'i şıpıdık terlikli genç milyarder ve çağın kahraman adamı olarak gösteren medya şimdi de "Facebook aslında bir balon, üretim yapmıyor net para kazandığı bir mecra yok" şeklinde yorumlara başladı.

Kısmen katılsam da Facebook'un ne olduğunu hala anlamayanlar için olaya yayıncılık-reklamcılık gözüyle bakmalarının yerinde olduğunu söylemek lazım. Hatta bir medya organında çalışan kişilerin bunu anlamıyor olmaları trajik bir durum. İnsanlar hala Facebook tarzı bir sitenin perakende ile para kazanacağını düşünüyorsa yanılıyor. Şahsi fikrim online oyun piyasasından topladıkları paranın bile başarı sayılabileceği. Tabi bu paranın da uzun süreli akacağını düşünmüyorum.

Facebook'un en büyük gelir kaynağı reklamlar. Burada en önemli pazarlama noktası reklamı kişinin ilgi alanları ve kişisel bilgileri doğrultusunda, hedef odaklı bir şekilde yapılması yönünde. Yani yaptığınız tanıtım hemen hedefe ulaşıyor, reklamınızı gören hemen müşteriniz oluyor iması var. Facebook'un basite indirgenmiş iş modeli bu aslında. Ayrıca Facebook bugüne kadar ayrıcalıklı üyelik (platin, altın vs.) gibi yollara gitmedi, göz içine de reklam sokmadı. Böylece belirli bir kaliteyi koruyabildi ve kullanıcı kitlesini artırarak genişledi.

Facebook'un zor durumda olduğunu niye düşündüğüme gelince; Facebook halka açılmadan bu yana, mobil platform üzerindeki reklam alanında olmadığı için eleştiriliyordu. Kullanıcının mobile kaydığını düşünürsek bunca eleştiri içinde çok da boş sayılmaz. Tüm bu eleştiriler, finansal tablodaki karamsarlık ve istifa haberleri üzerine bir anda mobil Facebook üzerinde reklamlar hızla türemeye başladı. Esasında bunlara reklam dahi diyemiyorlar.

Şu anda mobile platformda birkaç türlü reklam yayınlanıyor. Bunlardan bir tanesi Facebook reklam plaftormuna aslında  tam uymayan "arkadaşın seviyorsa sen de seversin" tarzında verilen "Zorla Beğendirme Reklamları". Mobil Facebook'un haber kaynağında iki adet farklı arkadaşımın beğendiği söylenen ürün sayfaları önüme konuluyor. Onlar beğendiği için benim de beğenmem isteniyor. Böylece o sayfalar ileride reklam yaptığında haber kaynağımda gözüküyor. İşte bu demin saydığım çoğu şeyin özeti. Zira arkadaşım beğendiği için benim de beğenmem şart mı? Bu durumda benim sadece arkadaş listem hesaba katılıyor ve benim zevklerim de arkadaşlarım kadar. Yıllarca paylaşımda bulunmadığım kişinin zevkleri beni nasıl ifade edebilir. Esasında bu sayfaları o arkadaşlarımın beğendiğine bile şüpheliyim.

Bir diğer reklam kaynağı da "Trending News" popüler haber olarak bu reklamlar da belirli kaynaklardan ücret karşılığında gösterildiği çok belli olan linkler.

Burada sorun şu. Bu reklamlar çok göz önünde bir yerde yayınlanıyor. Bir nevi çırpınış gibi. Bunlar çok aleni bir yerde ve haber kaynağının kullanılabilirliğini bozuyor. Bir de üstüne üstlük yanlışlıkla beğenme ihtimali var. Bu da bazı korsan websiteleri veya scriptler gibi zorla beğendirmek gibi oluyor. Linkler ve haberler yapmacık duruyor ve benimle hiç alakası olmadığı halde reklam veriyor.

Tüm bunlar düşünülerek ve planlanarak yapılandan çok can havliyle yapılmış hareketler gibi duruyor. Bana sorarsanız zor durumda olduğunu anlamak için bu çırpınışlar bile yeterli. Facebook'u bu tür hareketlerin kurtaracağını düşünmüyorum. Aksine bunlar mevcut kullanıcıları kızdırabilir. Umarım mantıklı bir şekilde bu sıkıntıları atlatırlar. Sonuç olarak Facebook devasa bir yazılım ve faydalı olduğu yanları da var.

Son bir soru. Facebook'un 1 milyar dolar ödeyerek satın aldığı Instagram'ın değeri şimdi acaba ne kadar?