Facebook Sayfalarının Önemi Azalacak mı?

Sayfalar, artık uzun denilecek bir süredir, kişisel Facebook profili yerine mikrodan hallice bir web ve etkileşim platformunu ücretsiz olarak şirketler, ünlüler ve benzerlerinin kullanımına sunuyor. Fotoğraf, etkinlik, haberler burada yayınlanmakta. Bu firmaları, ünlüleri veya ürünleri arkadaş olarak eklemek yerine sayfalarını beğenerek takipçi olunabiliyor ve bu güncellemelerin haber kaynağına düşmesi mümkün oluyor. Bir nevi Twitter/Tumblr karması benzeri işlev sunuluyor.

Sayfaların ne kadar önemli olduğu üzerine bir süredir yayınlar yapılıyor ve gerçekten büyük potansiyeli olduğunu ben de düşünüyordum. Şöyle ki başka hiç bir siteye gitmeden sadece Facebook üzerinden pekçok işi halletmek olası.

Ancak artık Facebook maddi çıkarlarını herşeyin önüne koymuş gibi duruyor. Bu nedenle de sayfaların yayınını hala ücretsiz olsa da sayfalardaki yayınların beğenenler (takipçileri) tarafından görünürlüğüne müdahale etmesi söz konusu. Bir "algoritma" ile hangi sayfanın içeriğinin önemli olup hangisinin olmadığı belirlenecek. Bu nedenle sayfalarda yayınlanan tüm bilgiler tüm takipçiler tarafından görülemeyecek Bir nevi bazı tweetlerin gözükmemesi veya bazı tweetlerin daha öncelikli gösterilmesi nedeniyle diğerlerinin altta kalması gibi.

Bunu belki Adwords'deki quality score'a benzetebiliriz. Ama ben şüpheci olmayı tercih ediyorum ve bunun sadece üste çıkartılmak istenen içerik için ücret almanın bir yolu olduğunu düşünüyorum. Zaten para ödeyen sitelerin üstlerde gözüktüğünü biliyoruz. Şimdi eğer Facebook sayfanızdan para kazanmak istiyorsanız biraz parayı gözden çıkartmanın zamanı gelmiş gibi duruyor.

Tam sayfalar web trafiğinin önemli bölümünü alır diye düşünürken artık fikrim değişti. Facebook işi temiz bırakmadığı için bir süre sonra firmalar sadece mecburiyetten bu sayfaları günceller hale gelebilir.

Facebook'ta sayfa yayınına kaynak ayırmayı planlayanlara tavsiyem RSS'i kesinlikle unutmamaları. Bilmeyenlere epey eskiden kalan RSS ile ilgili bu yazımı okumalarını tavsiye ederim.

Delicious Kullanarak Dinamik Link Listeleri Yapmak

Blog veya web sitenizde belli aralıklarla güncellediğiniz link listeleri kullanıyorsanız bu ipucu işinizi bir hayli kolaylaştırabilir. Bu işlem için Delicious'tan faydalanacağım.
Delicious bir online bookmark sitesi. Bu tür siteler hakkında bilgi almak istiyorsanız daha önce yazdığım bu yazıyı inceleyebilirsiniz.

Ben ileride genişletmeyi düşündüğüm ve bu sayfada listelediğim online oyunlar için örnek bir anlatım yapacağım.

Öncelikle yapmanız gereken Delicious üzerinde bir hesap açmak. Üyelik ücretsiz. (Delicious bir Yahoo hizmeti

Ardından; http://del.icio.us/post/ adresinden istediğiniz siteleri delicious'unuza ekleyin.

Ardından küçük ayrıntıları girmelisiniz. URL önceki formda eklediğiniz adres. Description URL'nin başlığı olarak gözükecek yazı. Bunu girmek zorundasınız. Notes kısmında link hakkında bazı bilgileri girmeniz mümkün. Tag ise linki ayırt etmenizi sağlayacağınız etiketler.

Burada en önemli nokta, tag için kullanacağınız sözcükler. Eğer "oyun" gibi çok genel bir tag girerseniz ileride ekleyeceğiniz oyun taglı tüm linkler bu listenizde gözükecek. Halbuki siz oyun tagı ile gerekirse Halo, Bioshock gibi video oyunlarını da delicious'unuza ekleyebilirsiniz.

Bu nedenle ben onlineoyun tagı kullanıyorum. (Birleşik olmasının nedeni Delicious'un iki sözcükten oluşan taglara izin vermemesi) Bu tag kullandığım tüm siteler o listemde gözükmesi benim için uygun.
Ardından isterseniz taglar arasında boşluk bırakarak oyun online web flash gibi tagler de ekleyebilirsiniz. Önemli olan en az bir tane özel tag olması.

Bu şekilde linkleri ekleyerek listenizi oluşturun. Şimdi sitenize nasıl ekleyeceğimiz kısmına gelelim.

İki yöntem var. Biri Delicious'un Linkrolls özelliği diğeri ise RSS ile ekleme. RSS ile ilgili olan yazıyı daha altta yayınlacağım. O biraz daha gelişmiş bir yöntem ve daha farklı alanlarda da kullanılabilir. İlk olarak anlatacağım daha hızlı sonuç verecektir.

Bunun için Delicious'ta sol üst köşedeki Settings linkinde açılan sayfada, en sağda Link Rolls linkine tıklıyoruz.
Burada listemizin görünüm ayarlarını yapabiliyoruz. Güncelleme yaptıkça sağdaki ön izlemede değişiklikleri görebilirsiniz.

• Show ____ items gösterilecek link sayısını belirler. Büyük bir rakam yazarsak ileride listemiz uzasa bile tüm linklerimiz gözükür. Ama eğer çok uzarsa bu kez sayfada taşmalar yaratabilir.
• Title kutusuna bir başlık yazalım. Mesela ben Online Oyun yazıyorum.
• Show tags kutusunu işaretlersek onlineoyun gibi etiketler linklerin yanında gözükecek. Ben bunu kapatıyorum.
• Show notes kutusunu işaretlersek yazdığımı açıklama linkin altında gözükecek. Ben bunu açıyorum. Daha dar alanda daha çok link göstermek isterseniz bunu kapatabilirsiniz.
• Icon başlığın yanında gözükecek. İstediğiniz birini seçin veya none ile kapatın.
• Bullets linklerin başında gözükecek. Ben açıklamaları biraz daha ayrı göstermek için bunu kullanıyorum. İsterseniz bunu da none ile kapatın.
• Sort chronologically/alphabetically tarih veya alfabetik sıralamayı belirler. Benim listemde tarih önemli olmadığı için alfabetik seçiyorum.
• Only these tags BURASI ÇOK ÖNEMLİ, Sadece gözükmesini istediğim etiketi yazıyorum. Benim örneğimde onlineoyun. Bunu biraz yazmaya başlayınca öneri olarak listede geliyor. Bunu seçiyorum. Bunu seçmezseniz tüm linkleriniz gözükür.
• Alttaki diğer iki kutu ise delicious kullanıcı adınızın ve network davetiye linkinizin gösterilip gösterilmemesini ayarlıyor. Ben bunları kapatıyorum.

Sonra yukarıdaki kodu kopyalayıp HTML kodu olarak listenin gözükmesini istediğim yere yapıştırıyorum.
Ve işte sonuç aşağıda.

Delicious RSS hizmeti veriyor. RSS'in ne olduğu hakkında yazdığım bu yazıdan temel bir bilgi alabilirsiniz. Ama bu konuda ayrıntılı bilgiye ihtiyacınız olmayacak. Listenizin RSS adresi http://del.icio.us/rss/leventdal/onlineoyun gibidir. Yani http://del.icio.us/rss/kullanıcıAdı/özelTagınız şeklinde.

RSS olarak siteye eklemek için bir RSS reader'a ihtiyacımız var. Eğer web yazılımınızda bir RSS reader script var ise ister mesajlara ister sayfanızın belirli bölümlerine listenizi ekleyebilirsiniz.

Bilmiyorum veya reader yok diyorsanız harici bir RSS reader kullanacağız.

Ben WidgetBox'un sunduğu basit ama özelleştirilebilir bir RSS reader kullanacağım. Daha özel ve işlevsel RSS readerlar kullanmanız da mümkün.

http://www.widgetbox.com/widget/rss adresinden ayarları aşağıdaki gibi yapın.

Burada,

• Name: Widget Adı.
• Width: Genişlik
• Height: Yükseklik (eğer çok kısa yaparsanız kaydırma çubuğu çıkar)
• Feed URL: Delicious RSS adresinizi yazacağınız bölüm
• Title: Linklerin üst kısmında gözükecek başlık
• Max Items: Gözükecek maksimum link
• Link Color: Linklerin gözükmesini istediğiniz renk
  anlamına gelir.

Tüm ayarları yaptıktan sonra "Get Widget" düğmesine basın.

Karşınıza gelen pencerede bazı blog yazılımlarını göreceksiniz. Eğer bunlardan birini seçerseniz mesaja değil sayfa bileşeni olarak eklemeniz mümkün. Örneğin sayfanızın kenarındaki sütunlardan birine ekleyebilirsiniz.

Yok mesaja ekleyeceğim diyorsanız, "Get Widget Code"a tıklayın. Karşınıza çıkan kodu sayfanızın kod bölümüne yapıştırın.

Bu şekilde sadece Delicious üzerindeki linklerinizi güncelleyerek listenizi yenileyebilirsiniz. Ayrıca listeniz RSS formatında olduğu için pek çok farklı yerde de kullanmanız mümkün.
RSS listesinde çok daha kapsamlı işlem yapmak için Yahoo Pipes veya FeedXI gibi bir feed işleyici kullanabilirsiniz. (Alfabetik sıralama, bir çok RSS'i birleştirme vb.)

FeedXI: Feedburner ve Ötesi

FeedXI RSS gibi beslemeleri işlemek ve sunmak için bir hizmet. Feedburner'ı andırıyor.  Ancak Feedburner'dan pek çok artıları var. Bunlardan belki de en önemlisi birden çok beslemeyi hatta başka pek çok veriyi birleştirerek sunabilmesi. FeedXI'a geçmeden önce isterseniz Feedburner ile ilgili bu yazımı, RSS birleştirmek için kullanabileceğiniz Yahoo Pipes ile ilgili bu yazımı okuyabilirsiniz.

FeedXI bir yerde Feedburner ile Yahoo Pipes'ın bazı temel özelliklerini birleştiriyor. Sunduğu işlevler şunlar:

• Besleme (Feed) ve OPML (Feed listesi) editörü
  Beslememiz için çeşitli kaynaklardan veri çekebiliyoruz. Bunları yaparken sadece bir kaynak değil bir çok kaynağı eklememiz mümkün.
  FeedXI'ın en güzel özelliklerinden biri, bir besleme içine istediğiniz bir RSS'ten istediğiniz yazıyı ekleyebilmeniz. Bunlara Clipping deniliyor. İster sayfalardan kendiniz buluyorsunuz bunları, isterseniz FeedXI üzerinde arama ile bulduklarınızı ekleyebiliyorsunuz.
  Bir diğer özellik ise Blog arama sonuçlarını da besleme içine ekleyebiliyor olmamız. Google Blog arama, Youtube video arama, Technorati, Flickr, Delicious ve daha pek çok kaynaktan arama sonucunu RSS beslemesi olarak sunabiliyoruz.
  Son olarak da OPML'i besleme içinde yayınlayabiliyoruz. OPML özellikle çok sayıda RSS yayını yapan sitelerin tüm beslemelerini liste olarak sunduğu bir format. OPML'i elle kendimiz de üretebiliyoruz. Yani tek tek öğeleri girmek ve sıralamak mümkün.
  
  Beslemeleri filtrelemek için özellikler de sunulmuş. Örneğin belli uzunluktan fazla olan mesajları, belli tarihten eski besleme öğelerini filtreleyebiliyorsunuz.
  Ama en güzeli bir kaynakta istemediğiniz öğeleri gizleyebilmeniz. Bunu Screen Post seçeneği ile gerçekleştirmek mümkün.
  


• Feedlet Editörü
  Feedlet, FeedXI'in widget için kullandığı isim. 5 değişik feedlet yaratmak mümkün. Bunlar
  RSS Preview: Bir liste halinde RSS başlıklarını gösteriyor
  RSS Reader: Solda başlık sağda içeriği gösteren bir RSS okuyucu
  RSS Badge: RSS okuyucusuna link veren küçük bir düğme
  RSS View: Tek sayfada uzun bir liste gibi tüm RSS içeriğini gösteriyor
  OPML Reader: OPML dosyalarını göstermeye yarıyor
  
  Widget işlevi gören bu feedletlerin pek çok özelliğini özelleştirebiliyoruz. Pek çok özelleştirilmiş widget'ın dahi FeedXI'ın sunduğu özelleştirme seçeneklerini sunmadığını belirtmek lazım.
  


• Page
  Bu da beslemeleri ve FeedXI'ın izin verdiği diğer öğeleri web üzerinde sunabildiğimiz bir sayfa uygulaması. Sadece FeedXI da yaptığımız değil webden herhangi bir RSS beslemesini sayfamıza ekleyip sunmamız mümkün. Daha önce bahettiğim gibi Youtube gibi arama sonuçlarını da koyabiliriz. Böylece hem kendi, hem beğendiğiniz diğer sitelerdeki öğeleri bir sayfa üzerinde sunmanız mümkün oluyor. Bu sayfa feedletler gibi özelleştirilebilir değil. Ama tahminen yakın zamanda bunun için de özelleştirme seçenekleri sunacaklardır.

FeedXI, pek çok özelliği üzerinde barındırmasıyla dikkati çeken bir uygulama sitesi. Aslında Web 2.0'ı anlatmak için çok güzel bir örnek.  Besleme dışında da pek çok kaynağı kullanabilmeleriyle şimdilik bu konuda en başarılı sitelerden biri olarak göze batıyor.

Google Blogları Tek RSS'te

Google'ın Adsense, Webmaster Tools, Maps, Google Earth, Google Desktop ve diğer pek çok blogunun RSS adreslerini tek bu RSS beslemesini kullanarak izleyebilirsiniz. İster RSS okuyucunuzdan ister web tarayıcınızdan görüntülemeniz mümkün.

Yahoo Pipes ile yapılmış uygulamanın önemli teknoloji siteleri için yaptığım versiyonu ve ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

FeedBurner'ın Derinlikleri

Feedburner RSS/ATOM beslemeleri için geniş imkanlar sunan bir site. Henüz arabirim için Türkçe desteği yok ama Feedburner gösterim sayfası Türkçe kullanabiliyor. RSS ne ola diyenler bu yazımı okuyabilir.

Türkçe gösterim ve pek çok diğer özelliği nasıl uygulayabileceğimizi bu yazıda yayınlayacağım.

Feedburner'ın bir kullanımı beslemeyi web tarayıcısından izleyebilmemiz. Eğer feed adresini RSS okuyucusundan ziyaret ederseniz RSS, web tarayıcısından ziyaret ederseniz web sayfası olarak sunuyor. Bu nedenle bir nevi feed reader gibi kullanmak mümkün oluyor. Bu şekilde RSS'ten hiç haberi olmayan ziyaretçileri korkutmamak adına güzel bir yaklaşım oluyor. Yoksa XML kodunu tarayıcıda açtığı için gören kapatıp orada işi bırakabiliyor.

Sadece kendi yayınladığınız değil başkalarının RSS beslemelerini de buraya ekleyebilirsiniz. Bunun faydalarını yazının ilerleyen bölümünde anlatacağım.

Google'ın satın almasıyla PRO özellikler ücretsiz oldu. Böylece onlarca özellik herkesin kullanımına açılmış oldu.

Feedburner'a üye olduktan sonra anasayfada ki metin kutusuna istediğimiz RSS adresini yazıyoruz. Örneğin ben http://blog.leventdal.com/feeds/posts/default adresini ekliyorum. Next diyerek ilerliyoruz.

Sonra gelen pencerede Feed Title bölümüne başlık, adres bölümüne ise kullanmak istediğiniz URL için uzantıyı girmelisiniz.
Örneğin ben http://feeds.feedburner.com/LeventDal kullandım. Burada kullanacağınız adres önemli çünkü ileride bu adresi değiştirmek çok eski kullanıcıları kaybetmek mümkün olabileceğinden iyi olmayacaktır.

Hatta şimdiden şunu söyleyeyim. Blogger gibi FeedBurner da kendi domaininizi kullanmaya izin veriyor. Yani feed.leventdal.com gibi bir adresiniz varsa bunu DNS sunucunuz üzerinden Feedburner'a yönlendirebilir ve sanki kendi domainizdeymiş gibi kullanabilirsiniz.

Bunun için yukarıdaki My Account linkine tıklayın. Soldaki menüden My Brand linkine tıklayıp sağdaki kutuya kullanacağınız adresi yazın. Unutmayın DNS sunucunuzdan bu adresi feeds.feedburner.com adresine yönlendirmeniz gerekiyor.

RSS'inizi Feedburner'a ekledikten sonra gelelim derinliklere. Öncelikle Feedburner sayfasında en üstte My Feeds yazan linke tıklayarak kontrol panelinizi açın. Burada kendi beslemelerinizin bir listesini göreceksiniz. Bir tanesinin başlığına tıklayın. Böylece istatistiklerin bulunduğu ilk sayfaya inmiş oluyoruz. Şimdi size bir mesaj verecek, RSS yeni olduğu için henüz istatistik olmadığına dair. Önemli bir mesaj değil.

Analyze isimli bu sekme, çeşitli istatistikleri görmenizi sağlıyor. Burada ekstra özelliklerden sol altlardaki FeedBurner stats Pro linkine tıklayın. Açılan penceredeki tüm kutuları işaretleyin. Böylece ileri istatistikleri almanız mümkün olacak. Select Time Zone bölümünden bizim saat dilimize uygun birini seçin. SAVE diyerek kaydedin.

Böylelikle FeedBurner'ın ileri derece istatisiklerini açmış olduk. Örneğin hangi linke tıklanmış, sayfayı kaç kişi ziyaret etmiş bunları öğrenebiliyoruz.

Daha sonra yukarıdaki sekmelerden Optimize'a tıklıyoruz. Soldaki menüden Browser Friendly linkine tıklıyoruz.
Feedburner adresinizin (benim örneğimde http://feeds.feedburner.com/LeventDal olan) web tarayıcısında hangi dilde gözükeceğini buradan seçiyoruz. Sağdaki listeden ClearFeed (Turkish) seçeneğini seçiyoruz.
İsterseniz sayfada gözükmesini istediğiniz popüler RSS araçlarına ekleme düğmelerini hemen bu listenin altından yapabilirsiniz.
Eğer beslemede sadece başlıklar gözüksün istiyorsanız, alttaki listede List Item Titles only seçeneğini seçebilirsiniz. Eğer item titles and content seçerseniz, beslemede her başlık için küçük bir açıklama olacak.
Ayarları bitirdikten sonra SAVE diyerek kaydedin.

Sayfada ve bazı RSS okuyularca gözükmesini istediğiniz logonuzu, soldaki menüdeki Feed Image Burner linkinden değiştirebiliyoruz. Bu sayfada sağdaki listede Specify Custom Image URL seçeneğine girip kullanmak istediğiniz resmin URL'sini girebilirsiniz. Kısıtlama yok ama tavsiyem çok büyük özellikle yüksekliği fazla resimleri seçmeyin. 200 piksel genişlik 100piksel yükseklik arası iyidir.

Image Title ve Link'e de sitenizin adı ve linkini verebilirsiniz. Böylece sayfada logoya tıklandığında siteniz açılacaktır.

SAVE diyerek kaydedin.

Sol menüde çok fazla seçenek olduğunu görebilirsiniz. Üstteki linker genel amaçlı, alttakiler ise özel durumlar için kullanılan ayarları belirliyor. Kısaca bahsetmek gerekirse:

Link Splicer Online Bookmark sitelerindeki linklerinizi yayınlamak için kullanabilirsiniz. 
Photo Splicer Online resim paylaşım sitelerindeki resimlerinizi yayınlamak için kullanabilirsiniz.
Geotag Your Feed Yaşadığınız yerin koordinatlarını girerek feedinizi Coğrafi olarak işaretleyebilirsiniz.
Feed Image Burner Üstte bahsettiğim gibi logo resmi
Title/Description Burner Eğer yabancı birinin RSS'ini alıyorsanız veya besleme başlığı ve açıklamasını değiştiremiyorsanız buradan değiştirmeniz mümkün
Convert Format Burner RSS formatını değiştirebilirsiniz
Content-Type Burner İçerik türünü değiştirebilirsiniz
Summary Burner Besleme açıklamalarının boyunu kısıtlayabilir, küçük bir mesaj yazabilirsiniz. Unutmayın bu mesaj tüm besleme öğelerinde gözükecek
Event Feed Eğer bir tarih/takvim RSS'i giriyorsanız bunun için seçenekleri bulabilirsiniz. Örneğin eski etkinlikleri gizlemek mümkün
Tickerize Borsa gibi kısaltmalar için özel sembol ekler. Ama şimdlik sadece ABD borsası için destek mevcut.
Amazon ID Burner Amazon linklerine Amazon ID'sini ekler.

Bu sekmeyi de bitirdikten sonra Publicize sekmesine geçebiliriz. Burada daha çok yayınla ilgili konular bulunuyor. Ama çok kullanışlı hizmetler mevcut:

Headline Animator Bir resim üzerinde dönüşümlü olarak feed içeriğinizi gösterin
BuzzBoost Beslemeyi saf HTML olarak yayınlayın. Bu şekilde bir IFRAME içerisinde beslemenizi başka sitelerde gösterebilirsiniz. Basit CSS ile tasarımını değiştirmeniz de mümkün.
SpringWidgets Skin Flash eklentisi olan RSS okuyucusu için arayüz
Email Subscriptions Ziyaretçileri posta ile güncellemelerden haberdar etme seçeneği
PingShot Çeşitli sunucuları yeni mesaj yayınladığınızda haberdar eder
FeedCount Beslemenize kaç kişinin üye olduğunu gösterin
Chicklet Chooser Sitenize ekleyebileceğiniz düğmeler
Awareness API Başkalarının beslemenizi işleme, trafik bilgilerini almasına imkan verir. Genelde başkasının kullanmasını istemezsiniz ama eğer siz başka sitelerden kullanmak isterseniz açabilirsiniz.
Creative Commons RSS içine telif ve lisans bilgileri eklemeyi sağlar
Password Protector Şifre ile koruma. Tek bir kullanıcı adı ve şifreye izin veriyor. Sadece üyeleriniz kullansın istiyorsanız bunu kullanabilirsiniz.
NoIndex Arama motorları beslemeyi tarasın istemiyorsanız bu seçeneği işaretleyin.

Netvibes'a Mobil Erişim

Netvibes'a mobil cihazlardan erişim için artık http://m.netvibes.com/ adresini kullanabilirsiniz. Normal Netvibes aksine kullanıcı kaydınız olmadan girmeniz mümkün değil.

İlk açılışta tab listesi geliyor. Linke tıkladığınızda tab içeriği açılıyor.

Sayfa normal Netvibes tasarımından farklı olarak dikey bir hale sokulmuş., RSS beslemeleri daha kısa geliyor, grafikler ya kaldırılmış ya da küçültülmüş. Böylece mobil cihazlarda daha rahat kullanım sağlanıyor.

Netvibes nedir diyenler bu yazımı okuyabilir.

Yabancı Teknoloji Siteleri

Pek çok yerli blogda gördüğünüz teknoloji haberlerinin kaynağı olan yabancı teknoloji sitelerinden bazıları:

Engadget

TechCrunch

Smashing Magazine

Slashdot

Technology Review

InformationWeek

InfoWorld

Eetimes

Bu sitelerin Yahoo Pipes ile hazırladığım katışık RSS beslemesine abone olmak için tıklayın.
Normal RSS gibi abone olabilirsiniz. Girdi sayısını 50 öğe ile sınırlandırdım.

RSS Beslemelerini Sitenizde Gösterin

Çoğu blog ve web yazılımı RSS okuyucusu hizmeti veriyor. Ancak kimisi kısıtlı özelliklere sahip kimisi ise mesajların içinde RSS kullanmaya izin vermiyor.

Bu hizmetler genellikle bir kaç RSS beslemesini birleştirerek tek bir besleme olarak sunamıyor. Bazıları farklı sıralama ölçütleri kullanmaya da olanak sağlıyor.

Bu nedenle bu yazıda ücretsiz RSS gösterim hizmeti veren siteleri toplamak istiyorum. (Flash ile olanlar hariç)

FeedSweep
Feed Digest
RSS to Javascript
WidgetBox RSS Widget
BlinkBits
RSS Info

Feedburner Buzzboost özelliği ile beslemenin HTML halini bir IFRAME içerisinde diğer sayfalarda göstermeniz mümkün. Feedburner ile ilgili ayrıntılı bir yazımı buradan okuyabilirsiniz.

RSS Nedir?

RSS son zamanlarda gündemimize çokça oturan bir kavram haline geldi. Çoğu sitede turuncu içinde beyaz harflerle RSS, XML yazan düğmeler, ses dalgası şeklinde simgeler görür olduk.

Örneğin blogumun sol üst köşesinde buna benzer simgeler görebilirsiniz.

RSS'in açılımı olarak çeşitli tanımlar bulunmakta. Aşağıdakiler RSS için kullanılan açılımlardan:

Rich Site Summary (RSS 0.91)
RDF Site Summary (RSS 0.9 and 1.0)
Really Simple Syndication (RSS 2.0.0)

Görüldüğü gibi farklı versiyonlar bulunmakta. Son olarak listelenen Really Simple Syndication Türkçe'ye "Gerçekten Basit Yayın" olarak çevrilebilir.

Çoğu kaynakta RSS Beslemesi (RSS Feed) olarak da anılan bu yayınlar, bir içeriğin tamamını görmeden başlıklarını veya belirli kısımlarını ve belirli bilgileri tek bu yayını kullanarak almaya deniyor.

Genel kullanımı sık güncellenen sitelerin içeriğini hızlı bir biçimde kullanıcıya sunmaya dayanıyor. Bunun en yaygın kullanımı haber sitelerinde görülüyor. Blog ve forum gibi sık konu eklenen kaynaklar da bu yayını kullanabiliyor.

RSS kullanmak pek çok durumda ciddi erişim kolaylığı ve hızlı haberdar olma olanağı sağlıyor. Hem sürekli bir siteyi ziyaret etmek zorunda kalmıyorsunuz hem de yeni bilgiden çabuk bir biçimde haberdar olmanız mümkün oluyor.

RSS yayınları düzenli bir XML veri dosyası içinde yayınlanıyor.

Bu dosyayı kullanıcının düzgün bir şekilde görebilmesi için bir RSS okuyucusuna (RSS Reader veya Aggregator) ihtiyaç duyuluyor. Yine blogumun sol kısmında gördüğünüz RSS okuyucuya benzer web sayfası üzerinden çalışan okuyucular olduğu gibi sadece bu amaçla çalışan özel okuyucular veya bir programa bağlı çalışan okuyucular da mevcut.

Örneğin Firefox, Internet Explorer 7, Maxthon gibi web tarayıcılar ile Outlook, Mozilla Thunderbird gibi email istemcilerinde bu tür okuyucular bulunmakta.

Masaüstünde gösterilen ve widget adı verilen programlar da RSS okuyucular içerebiliyor. Bu programları kullanarak masaüstünüzde haber başlıklarını görmeniz mümkün oluyor.

Okuyucuyu edindikten sonra bir RSS kaynağını bu okuyucuya ekleyerek işlemi tamamlıyorsunuz.

Ardından RSS beslemesinde size sunulan içerik okuyucuda sıralı listeler halinde gösteriliyor. Genellikle tarih ve bilginin bir kısmı da görüntülenebiliyor.

Siz görmek istediğiniz başlığa tıkladığınızda yeni bir sayfada o konu size sunuluyor.

Pek çok okuyucuda RSS'in güncelleme aralığını belirleyebilir, gelişmiş okuyucular yeni içerik olduğunda sizi haberdar etmesini sağlayabilirsiniz. Böylece bilgiye hızlıca ulaşmak mümkün.